Osnovnim servisima, praktično, imate pristup odmah pošto se povežete na Mrežu. To su:

• e-mail ili elektronska pošta obezbeđuje slanje poruka drugom korisniku ili korisnicima. poruka je najčešće tekstualna, ali postoji i mogućnost slanja fajlova putem elektronske pošte. Velika prednost elektronske pošte su brzina rada i mogućnost rada i onda kada ne postoji stalna veze sa Internetom (tzv. off-line)
• telnet je servis koji obezbjeđuje pristup udaljenom računaru emulacijom terminala. (NAPOMENA: Da bi ste koristili resurse računara na koji se telnet-ujete, morate na njemu imati korisničko ime i šifru.)
• FTP je skraćenica za File Transfer Protocol. Ovaj servis omogućava prenos datoteka među računarima u Mreži. Da bi ste pristupili datotekama na udaljenom računaru, morate imati korisničko ime i šifru. Dobra strana ovog servisa je ta što ovdje možete koristiti tzv. anonimni pristup FTP serveru, tj. koristite anonimous kao korisničko ime, a kao šifru koristite vašu e-mail adresu.
• finger je servis koji omogućava dobijanje spiska trenutno ulogovanih korisnika na Mreži, kao i podataka o nekom pojedinačnom korisniku.
• talk je servis koji omogućava interaktivni razgovor sa drugim korisnikom na Mreži. Novija verzija servisa, ytalk, omogućava razgovor sa više korisnika istovremeno.
• r-servisi su nastali na Unix-u, kao usavršavanje telnet-a i ftp-a, da bi se obezbjedio pristup udaljenom računaru bez eksplicitne provjere lozinke. Čine ga rlogin, rcp, rsh.

[početak stranice]

Javni servisi su instalirani na značajnijim serverima u Mreži, da bi se svim korisnicima obezbjedio jednostavan pristup podacima, obično bez provjere identiteta tik korisnika. Do većine ovih servera se može doći i iz tekstualnog i iz grafičkog okruženja.

• mailing list je moćno proširenje e-mail-a, koje omogućava komunikaciju grupe korisnika koje interesuju slične stvari. poruka poslana na listu stiže svim korisnicima koji su na nju pretplaćeni.
• Anonimous FTP su javna skladišta datoteka, do kojih dolazimo nekim FTP programom, kucajući kao korisničko ime anonimous, a za lozinku e-mail adresu. Na ovaj način, datoteke su ponuđene svim zainteresovanim korisnicima.
• Usenet News su javne diskusione grupe ili konferencije. Poruka poslana u grupu dostupna je svim zainteresovanim korisnicima Mreže. Postoji sistem kojim se poruke automatski prosljeđuju do svih servera u Mreži.
• Gopher je sistem menija kroz koje se pristupa (najčešće) tekstualnim datotekama, kao i raznim serverima u Mreži. Jednostavan je za upotrebu i zbog toga je svojevremeno bio veoma popularan.
• WWW (World Wide Web) je najpopularniji servis na Internetu, kojim se dokumenti na Mreži povezuju putem hiper-veza. Osnova dokumenta je tekst u kome se mogu nalaziti drugi multimedijalni sadržaji. iz prikazanog dokumenta se jednim klikom miša može pristupiti drugim dokumentima koji se nalaze na istom serveru ili drugom kraju planete.
• IRC (Internet Relay Chat) omogućava interaktivni razgovor velikog broja korisnika Interneta. razgovor je organizovan po kanalima, koji se kreiraju dinamički i imaju svoja imena.
• Mail gateways su namijenjeni pristupu javnim servisima elektronskom poštom. Ovim se omogućava pristup podacima i za one korisnike koji nemaju stalnu vezu sa Internetom, već samo povremenu razmjenu elektronske pošte.

[početak stranice]

Servisi za pretraživanje omogućavaju pronalaženje odgovarajućih dokumenata na javnim servisima.

• Archie služi za pretraživanje Anonimous FTP-a. Po zadavanju imena datoteke dobijamo adrese servera gdje se ona može naći, kao i njenu veličinu. Postoji i mogućnost traženja datoteke prema opisu.
• Veronica je namijenjena pretraživanju Gopher-a. Otkucamo dio naslova koji se pojavljuju u Gopher menijima i dobijemo spisak Gopher lokacija gdje se isti pojavljuje, takođe u obliku menija.
• WAIS je nastao rezultat potrebe da se pretražuju kompletni tekstovi, tzv. fulltext search. Na osnovu zadatih ključnih riječi, dobijamo spisak adresa dokumenata gdje se iste pojavljuju. U bazi mogu biti Web, Gopher, News i FTP dokumenti.
• Netfind služi za pronalaženje e-mail adrese korisnika na osnovu imena i prezimena. Ponekad stvarno i pronađe onoga koga tražite... :)

[početak stranice]

Administratorski servisi su uglavnom namijenjeni administratorima servera, ali ponekad mogu da budu korisni i korisnicima, najčešće da bi provjerili da li postoje neki problemi na vezama.

• ping služi za provjeru postojanja i kvaliteta (brzine) veze između računara u Mreži.
• NFS (Network File Sharing) obezbjeđuje dijeljenje mrežnih diskova. To znači da veći broj računara može da pristupi istim dijelovima diska na serveru.
• traceroute, poput ping-a, provjerava vezu i uz to ispisuje putanju kojom paketi putuju od servera do servera. Koristi se kada postoji sumnja da paketi "lutaju" ili se gube zbog lošeg rutiranja.
• netstate prikazuje trenutno aktivne mrežne veze na serveru.
• X-windows je distribuirani prozorski sistem. Program startovan na nekom računaru može svoje rezultate ispisivati na nekom drugom računaru u Mreži.

[početak stranice]

Siguronosni servisi na Internetu su neophodni kada želimo da pomoću Interneta prenosimo podatke koje imaju posebnu važnost. Saobraćaj na Internetu je u veliko mjeri otvoren, pa se ne može garantovati tajnost podataka. Uz ove posebne servise, neki od programa za pristup odgovarajućim javnim servisima, npr. Web-u, imaju opciju za zaštitu komunikacije.

• Kerberos je administratorski servis koji obezbjeđuje vezu sa jednom sigurnom mašinom, na kojoj se vrši provjera identiteta servera i korisnika, kao i kriptovanje komunikacije. Da bi ste koristili Kerberos, on mora biti instaliran na SVE servere u mreži, a programi koji obezbjeđuju ostale servise moraju da budu na određeni način prilagođeni.
  • PGP (Pretty Good Privacy) je popularan program kojim se, tehnikom javnog i privatnog ključa (RSA algoritam), šifruje elektronska pošta.On garantuje da poslanu poruku može da pročita samo onaj kome je namijenjena, kao i da je poruka stigla od onog ko ju je potpisao, a ne od nekog drugog. Može se koristiti i za pravljenje elektronskog potpisa dokumenta.
  • SSH (Secure Shell) je relativno nov skup programa, koji, koristeći tehnike slične PGP-ovim, šifruju interaktivnu komunikaciju. Funkcionalno zamjenjuju telnet i FTP programe, obezbjeđujući zaštitu od prisluškivanja.

[početak stranice]